Je riolering winterklaar maken: zo kom je zonder problemen de winter door

Bij winterklaar maken denken de meeste mensen aan de cv-ketel, de buitenkraan en de tuinmeubelen. De riolering staat zelden op het lijstje. Toch krijgt je afvoer het in de wintermaanden zwaar te verduren. Natte bladeren, zware buien, vorst en de feestdagen met veel koken en bezoek: het komt allemaal samen. In dit artikel lees je welke risico’s de winter met zich meebrengt en hoe je je riolering voorbereidt.

Risico 1: blad in goten, kolken en putten

In november en december liggen de bladeren overal. Ze spoelen in dakgoten, lijngoten en kolken en vormen daar een dichte mat. Gaat het water niet meer weg via de normale route, dan zoekt het een andere weg: over de dakgoot, langs de gevel of richting de achterdeur. Blad dat wel de leiding in spoelt, blijft hangen in bochten en naden.

Wat te doen: maak dakgoten, regenpijpen en kolken schoon na de bladval. Leeg de zandvang van de kolken en controleer of de ontstoppingsput droog is.

Risico 2: zware buien

In het najaar en de winter vallen vaak langdurige, zware buien. Een gemengd riool, waarin regenwater en afvalwater samen worden afgevoerd, raakt dan snel vol. Als je eigen huisaansluiting al gedeeltelijk vervuild is, kan het water niet snel genoeg weg. Gevolg: borrelende afvoeren of zelfs water dat terugstroomt in de woning.

Wat te doen: laat een oudere riolering voor de winter reinigen. Heb je een kelder, souterrain of laaggelegen afvoer, overweeg dan een terugslagklep.

Risico 3: vorst

Een rioolleiding ligt meestal diep genoeg om niet te bevriezen. Maar er zijn kwetsbare plekken:

• Afvoeren in een onverwarmde ruimte, zoals een schuur, garage of bijkeuken.
• Een regenpijp of afvoer die aan de buitenkant van de gevel loopt.
• Een buitenkraan of buitendouche met een afvoer die niet is afgetapt.
• Een stankafsluiter in een onverwarmde ruimte, waar het water in kan bevriezen.

Bevroren water zet uit en kan een leiding of sifon laten scheuren. Dat merk je pas als het weer gaat dooien.

Wat te doen: isoleer leidingen in onverwarmde ruimtes, tap de buitenkraan af en houd de bijkeuken of garage boven het vriespunt. Gebruik je een ruimte de hele winter niet, overweeg dan om de stankafsluiters te legen en af te dekken.

Risico 4: de feestdagen

Rond de feestdagen wordt er in veel huishoudens meer gekookt, gebakken en gefrituurd dan normaal. Er gaat meer vet door de gootsteen en er zijn meer mensen die het toilet gebruiken. In januari zien rioolspecialisten daarom een piek in verstopte keukenafvoeren.

Wat te doen: gooi frituurvet en braadvet nooit door de gootsteen, maar laat het stollen en lever het in. Veeg pannen uit met keukenpapier en gebruik een zeefje in de spoelbak.

Een winterchecklist voor je afvoer

1. Maak dakgoten en regenpijpen schoon na de bladval.
2. Leeg de zandvang van kolken en putten in de tuin.
3. Controleer de ontstoppingsput op staand water.
4. Tap de buitenkraan af en isoleer leidingen in onverwarmde ruimtes.
5. Maak de sifons van wastafel en gootsteen schoon.
6. Laat een oude riolering preventief reinigen voordat de zware buien komen.

Oude binnensteden: extra aandacht

In historische steden zoals Leiden liggen veel woningen aan grachten en in smalle straten met een oude riolering. Het grondwater staat hoog en leidingen liggen vaak in natte grond. Juist daar kunnen verzakkingen, wortels en vervuiling in de winter tot problemen leiden. Wie in de Leidse binnenstad of de oudere wijken woont en al merkt dat de afvoer trager wordt, doet er goed aan voor de winter een rioolspecialist in Leiden te laten kijken.

Wat als het toch misgaat?

Loopt de afvoer in de winter niet meer weg, gebruik dan geen kokend water of agressieve ontstopper. Kokend water kan een kunststof leiding vervormen, en een bevroren leiding kan scheuren als je hem ineens verhit. Ontdooi een bevroren afvoer liever langzaam met een föhn of een warme doek, en schakel bij twijfel een vakman in. Bij een verstopping in de hoofdleiding helpt alleen een professionele reiniging met hogedruk.

Wat te doen bij vorst en een bevroren afvoer?

In een strenge winter kan niet alleen de waterleiding bevriezen, maar ook een deel van de afvoer. Dat gebeurt vooral bij leidingen die in een onverwarmde ruimte of aan de buitenkant van de woning lopen, zoals een afvoer in een garage, een buitenkeuken of een leiding die vlak onder de grond ligt. Staat er water stil in zo’n leiding, dan kan het bevriezen en de doorgang blokkeren.

Herken je de signalen? Een afvoer die ineens helemaal niet meer wegloopt tijdens een vorstperiode, terwijl hij eerder goed werkte, is vaak bevroren. Zo pak je het aan:

• Gebruik geen kokend water. Een plotselinge temperatuurwisseling kan een pvc- of gresleiding laten scheuren.
• Ontdooi geleidelijk. Verwarm de ruimte of gebruik een föhn op een lage stand langs de leiding.
• Gebruik geen open vuur of een brander, dat is gevaarlijk en beschadigt de leiding.
• Gooi geen zout in de afvoer. Het helpt nauwelijks en kan rubberen afdichtingen aantasten.

Voorkomen is eenvoudiger. Isoleer leidingen in onverwarmde ruimtes, houd de kruipruimte gesloten bij strenge vorst en laat buitenafvoeren die je in de winter niet gebruikt goed leeglopen. Na een vorstperiode is het verstandig om te controleren of alle afvoeren weer goed werken. Een scheur ontstaat namelijk vaak tijdens het bevriezen, maar wordt pas zichtbaar als het weer gaat dooien.

Veelgestelde vragen

Kan een rioolleiding onder de grond bevriezen? Zelden. De meeste leidingen liggen diep genoeg. Afvoeren aan de buitenkant van het huis en in onverwarmde ruimtes zijn wel kwetsbaar.

Moet ik mijn riool elke winter laten reinigen? Niet per se. Bij een oudere riolering of eerdere verstoppingen is het wel verstandig.

Wat doe ik als er bij een zware bui water omhoog komt? Gebruik zo min mogelijk water, dicht het putje af met een zak gevuld met water en laat na de bui de leiding controleren.

Conclusie

De winter vraagt veel van je riolering. Met een middag onderhoud in het najaar voorkom je de meeste problemen. Maak goten en kolken schoon, bescherm kwetsbare leidingen tegen vorst en let op met vet rond de feestdagen. Voor een preventieve reiniging of inspectie kun je terecht bij een vakbedrijf als MWT Loodgieters & Riooltechniek.